Ойын сауық отауы


Ақылды мен ақымақтың арасы

АҚЫЛДЫ МЕН АҚЫМАҚТЫҢ АРАСЫ
Ақымақ адам қателессе,
Оны біреуге аударуға тырысады
Ақылды адам қателессе,
Оны өзі түзей бастайды.
(Бейсенбай Кенжебаев, белгілі ғалым)
ОСЫ ПЕНДЕНІҢ бәрі ақылды ма? Дәл осы сұраққа орай әрбір жан өзін ақылдылар тобына жатқызар еді. Өзін ақымақпын демейді ешкім. Сонда ақымақ қайсы, ақылды қайсы? Қазір екінің бірі қулығын асырғысы, бойындағы кемшілігін жасырғысы келеді. Сөздің өзін астармен сөйлейді - ау бұл қазақ. Бетіне жылы сөз айтып тұрып, жек көретіндер де, досыңмын деп тұрып, өзгеше сезімді бастан өткеретіндер де кездесіп жатады. Оған таң қалмайсың...
Ақылды адам, меніңше, өзгеге кінә қоймай, өзіне кінә қояды. Біз көбінесе сол сәтсіз қадамымыз үшін өзімізді емес, өзгені жазғырып жатамыз. Әрбір жан алдымен басқаға емес, өзіне талап қоюы қажет.
Ақылды қандай болу керек? Өз ойымша былай түсінемін:
1. Сезімтал да кішіпейіл.
2. Қандай қадам жасаса да, алдымен әбден ойланып алатын.
3. Өмірлік мақсаты айқын.
4. Сөзі өткір, ісі мығым.
5. Өзінің де өзгенің сырын сақтай білетін.
6. Артық сөйлемейтін, жақсылықтан қашпайтын.
7. Кемшілік жіберсе, мойындай да және жөндей де білетін жан.
Ал ақымақ керісінше:
1. Ештеңені сезбейтін, дөрекі әрі мақтаншақ.
2. Алдымен қадам жасап, содан соң ойланатын.
3. Өмірлік түгілі, ертеңін де білмейтін.
4. Сөзі жалған, өзі жалқау.
5. Өзіңнің де, өзгенің де сырын сақтамайтын.
6. Мылжың, жақсылық жасай алмайтын.
7. Қатесін мойындамайтын жан.
Өмір болған соң қателеспейтін жан жоқ. Ақылды адам өз қатесін түсініп, одан арыла біледі. Ал ақымақ өзін - өзі қадағаламай, қатесіне қате қосып алады. Бәрінен жаманы – өз қателігін түсінбеуде, көре білмеуде.
Білмеу қателік емес – білмегенді білем деу қателік. Бұрыс нәрсені дұрыс деу адасушылық. Адасушылықтан, өз жолыңды таба білмеуден артық сорақылық жоқ!
«Өзінің ақымақтығын білген адамды данышпанға тең десе де болғандай. Ал өзін данышпанға балаған ақымақ – шын мәніндегі ақымақ» деген ғұлама сөзі де осындай ойлардан соң айтылса керек.
Кейде кейбіреулер біреуге кінә артқыш, ренжігіш келеді. Иә, ондай өкпешіл, ұсақ - түйектің бәрін тізіп жүретіндерден адамдар да алшақтай бастайды. Адасуға ұрынатын да осындайлар.
Шын мәнінде, орынсыз қайғы - уайымға салынып жүретіннің де ісі өнбейді. Оның үстіне, ондайлар айналасындағы адамдарды да әбігерге түсіріп, ыңғайсыз күйге душар етеді.
Өз көңілін өзі көтеріп, айналаға шуақ шашып, парасатты тірлік жасап, пайымды ой айтып, жағымды әсер ете білу де – адамдықтың белгісі... «Егер күн сайын біреуді қуантуға әрекет жасасаңыз, онда сырқатыңыздан өзіңізді - өзіңіз айықтырасыз», - деп белгілі психиатр Альфред Адлер босқа айтпаған.
Сабырлылық – ақылдың бір көрінісі. «Сабырлы шыдар, сабырсыз сынар» демейтін бе еді. «Ақыл – адам көрігі, ақылдың сабыр – серігі» (М. Әуезов).
«Араларыңдағы ең күшті адамның кім екенін айтайын ба? Ол – ашуы келгенде өзін - өзі ұстай алатын адам» дейді діни хадистерде. Қазақ мұны бір - ақ ауыз сөзбен жеткізген: «Ашуын ақылға жеңдірген адам – дана».
Парасаттылық дегеніміз – меніңше, адам бойындағы ізгілікті жақсылыққа, өнегелікке, адамдыққа жұмсай білу. Жалпы, адамды қателіктерінен емес, атқара білген істерінен танисың.
Адам болған соң өз ақылыңмен өмір сүресің. Өзгеден үйренесің. Әйтсе де, өзгенің ақылы саған ақыл болмайтыны ақиқат.
Ақылды жан әрбір іс - қимылға сын көзбен қарайды, зиянды нәрседен сабақ алады, күйініш - сүйініште өзгермейді, сыр білдірмейді. Ақылсыз жан ойланбай қадам жасап, опық жейді. Жылпостың айтқанына сеніп, суайтқа иланып, жазықсыз жандарды ренжітеді.

Әкім Ысқақтың Жүректегі жазулар Күнделік эссесінен
Толық нұсқасын қарау
Материал рейтингісі:
барлық дауыс бергендер: 2
Басқа жаңалықтарды оқу:
Пікір білдіру
* = міндетті түрде толтырылуы тиіс
Жартылай қою Қисық мәтін Асты сызылған мәтін Сызылған мәтін | Сол жағына қою Ортасына Оң жағына қою | Смайликтер қою Түсті таңдау | Жасырын мәтін Үзінді қою Таңдалған мәтінді транслитерациядан кирилицаға ауыстыру Спойлер қою
Қауіпсіздік коды :

Қауіпсіздік кодын көрсету үшін осы суретті қосыңыз
код көрінбесе қайта басыңыз


Үздік мақалалар
Білімділер жаңалықтары

Өз пікіріңді білдір
Қандай мақалаларды көбірек енгізген жөн?
Сайтта кім бар
Барлығы: 6
Қолданушылар: 0
Қонақтар: 6
Роботтар: 3
Соңғы пікірлер
  • Дауыл 21.11.2018
    Егіздер жұлдызындағы ер-азамат ... (1)
    Дауыл-фото
    Егіздер тыныш қана - қызғанады, iштей ренжидi, нәзiк, жәй ғана - сүйедi, қатты - құшақтайды, iшкi жан дүниесiмен - ғашық болады. laughing
  • Дауыл 20.11.2018
    Ән салу күйзелістен құтқарып, ... (1)
    Дауыл-фото
    Айналада саған қарап тұрған ешкім жоқтай биле. Ешкім естіп тұрған жоқ сияқты әндет. Опасыздық көрмеген жандай жақсы көр, сүй. Жер бетін – жұмақ деп өмір сүр. (Марк Твен) winked
  • Дауыл 07.11.2018
    Мерген жұлдызындағы ер-азаматт ... (1)
    Дауыл-фото
    Мерген жұлдызындағы жандар құбылмалы хамелеон секілді. Біресе мұңайып үнсіз қалады, біресе дөрекі болып кетеді, бірде тыныш та жұмсақ бола қалады, тіпті кейде жынды адамға ұқсап ішегі түйілгенше күледі. wink
  • Kamshatreimova 03.11.2018
    Заң бойынша тест сұрақтары №10 (2)
    Kamshatreimova-фото
    Ашылмайды ғой тесттер. Не істеуге болады?
  • Дауыл 13.10.2018
    Жұмбақтар. Адам. Адамның дене ... (1)
    Дауыл-фото
    Мың адамның бірі — қыдыр, бірі — бақ.
  • Дауыл 13.10.2018
    Адамға деген құрмет (1)
    Дауыл-фото
    Арсыз, әуелі аяғыңды басады, содан соң кеудеңе секіреді ақырында басыңа шығады.
  • Дауыл 13.10.2018
    Адамның 9 түрі болады екен. Та ... (1)
    Дауыл-фото
    Әлемнің асылы – адам, сасығы да – адам.
  • Дауыл 12.10.2018
    Шыңғыс хан өсиеттері (1)
    Дауыл-фото
    Шыңғыс ханның жеке өмірі және әйелдері.
    Шыңғыс хан әлем тарихындағы танымал тұлға. Хан болған соң оның 26 әйелі және жүздеген тоқалы болған.
    4 әйелі оның негізгі әйелі болып саналған. Бөрте, Қулаан, Есуй және Есурген.
    Борте Дэй - Сеченнің қызы қоңырат тайпасынан. Шыңғыс ханнан 2 - 3 жасқа үлкен болған. Бөртеден үш ұл Жошы - Шағатай - Үгедей бес қызы Фуджин - бегі, Чичиган, Алагай - бегі, Тумалун және Алталун.
    Қулаан меркіт тайпасынан шыққан, тарихта сулу әрі тапқыр Шыңғыс ханның шынайы сүйген әйелі деп саналады. Хорезмді жаулап алғанда әйелдері ішінде Шыңғыс ханмен осы Қулаан болған.
    Есуй және Есугей, Татарлардың Цэрэн - әке атты қолбасшының қыздары. татардың тайпасынан шыққан апалы - сіңілілер.
    Толық нұсқа: қарау
  • Дауыл 12.10.2018
    Өмір туралы қанатты сөздер (1)
    Дауыл-фото
    Өмір – велосипед жүргізгендей. Тепе - теңдік сақтау үшін қозғалуың керек. Альберт Эйнштейн
Ілмек сөздер
Сайт статистикасы
Яндекс.Метрика