Фортепиано сыныбында оқушылардың орындаушылық шеберлігін және шығармашылық әлеуетін дамытудың әдістемелік жолдары

Фортепиано сыныбында оқушылардың орындаушылық шеберлігін және шығармашылық әлеуетін дамытудың әдістемелік жолдары
Авторы: Копжанов Арман
Лауазымы: Фортепиано сыныбының мұғалімі
Жұмыс орны: Түркістан облысы, Төлеби аудандық балалар саз мектебі
Аннотация
Бұл жұмыста балалар саз мектебіндегі фортепиано сыныбында оқушыларды оқытудың заманауи әдіс-тәсілдері, аппараттық негіздерді қалыптастыру, техникалық даму мен көркемдік талғамды ұштастыру мәселелері қарастырылады. Төлеби аудандық балалар саз мектебінің педагогтік тәжірибесіне сүйене отырып, әрбір шәкірттің жеке ерекшелігін ескерген оқыту бағдарламаларының тиімділігі талданады.
Кіріспе
Қазіргі білім беру саласындағы жаңартылған мазмұн өнер мектептеріне де үлкен жауапкершілік жүктейді. Музыкалық тәрбие — бұл тек аспапта ойнау емес, бұл баланың жанын ізгілікке баулу, оның интеллектуалдық және эмоционалдық деңгейін көтеру. Фортепиано — мүмкіндігі шексіз, оркестрлік дыбысталуға ие бірегей аспап. Сондықтан бұл аспапты меңгеру баладан үлкен төзімділікті, ал ұстаздан жоғары кәсіби шеберлікті талап етеді.
І Тарау. бастапқы оқыту кезеңіндегі психологиялық және физиологиялық дайындық
1-сынып оқушысымен жұмыс істеудің ең қиын әрі маңызды тұсы — оның музыка әлеміне деген алғашқы қадамын нық бастыру.
1.1. Музыкалық аппаратты қалыптастыру
Баланың саусақтарының құрылымы, білегінің еркіндігі және арқа бұлшықеттерінің дұрыс жұмыс істеуі — орындаушылық техниканың негізі.
• Еркіндік принципі: Оқушының иық белдеуі мен білек тұсының қысылып қалмауын (зажим) қадағалау.
• Саусақ ұштарының сезімталдығы: Саусақ ұштарының пернеге тию сәтіндегі "тіректі" сезінуі. Бұл бағытта "Non legato" штрихы — ең тиімді құрал.
1.2. Ноттық сауаттылықты ойын арқылы меңгерту
Төлеби аудандық балалар саз мектебіндегі тәжірибе көрсеткендей, теориялық білім мен практиканы қатар алып жүру баланың қызығушылығын арттырады. Ноттық лагерьлер, бояулы ноталар және ырғақтық ойындар арқылы оқушы музыка тілін тез меңгереді.
ІІ Тарау. техникалық шеберлікті шыңдаудың әдістемелік тәсілдері
Орындаушылық техника — бұл музыкалық мазмұнды жеткізуге арналған құрал. Техникалық даму тоқтап қалған жерде, шығармашылық өсу де тоқтайды.
2.1. Гаммалық кешенмен жүйелі жұмыс
Гаммалар — пианистің күнделікті "гимнастикасы".
• Мажорлық және минорлық гаммаларды ойнау арқылы оқушы тональдік жоспарды сезінеді.
• Арпеджио мен аккордтар саусақтардың созылу қабілетін және кеңістіктік бағдарлауын дамытады.
• Аппликатуралық ережелерді сақтау — техникалық еркіндіктің кепілі.
2.2. Этюдтер — техникалық кедергілерді жеңу мектебі
К. Черни, М. Клементи, Ф. Бургмюллер этюдтерін репертуарға енгізу арқылы біз оқушының саусақ жылдамдығын (беглость), трельдер мен легато техникасын жетілдіреміз. Әрбір этюдтің алдына нақты техникалық міндет қойылуы тиіс.
ІІІ Тарау. көркем шығармамен жұмыс және интерпретация
Музыкалық шығарма — бұл жанды ағза. Оны орындау үшін оның ішкі құрылымын түсіну қажет.
3.1. Полифониялық ойлауды қалыптастыру
И.С. Бахтың "Анна Магдалена Бахтың ноталық дәптері" немесе оның инвенциялары арқылы оқушы екі дауыстың дербестігін түсінеді. Бұл пианистің интеллектуалдық деңгейін көрсететін ең жоғары сатылардың бірі.
3.2. Кантилена және дыбыс бояуы (Pianissimo-дан Fortissimo-ға дейін)
Музыкадағы әуезділік (кантилена) оқушыдан дыбысты "жырлатуды" талап етеді. Ступеньдік динамика мен біркелкі дыбыс алу — фортепиано өнерінің нәзік тұстары.
3.3. Ұлттық репертуардың маңызы
Біздің мектепте қазақ композиторларының шығармаларына ерекше орын беріледі. А. Жұбанов, Г. Жұбанова, Е. Рахмадиев туындыларын орындау арқылы оқушының бойында ұлттық мақтаныш пен патриоттық сезім ұялайды. Күйлердің фортепианолық өңдеулері оқушының ырғақтық сезімін (ритм) шыңдай түседі.
ІV Тарау. сахналық мәдениет және психологиялық тұрақтылық
Оқушының концерт залында өзін ұстауы, көрерменмен байланысы — оның жылдық жұмысының қорытындысы. Сахналық қобалжуды жеңу үшін:
• Сынып ішілік концерттерді жиі өткізу;
• "Дайындық концерті" әдісін қолдану;
• Орындаудан кейін өзіне-өзі талдау жасауды үйрету (рефлексия).
Қорытынды
Төлеби аудандық балалар саз мектебіндегі фортепиано сыныбының жұмысы — бұл тек қана оқу жоспарын орындау емес, бұл әр баланың талантын ашуға бағытталған шығармашылық жол. Оқытудың инновациялық әдістерін дәстүрлі мектеппен ұштастыра отырып, біз бәсекеге қабілетті, рухани кемел тұлға тәрбиелей аламыз. Педагогтың басты жеңісі — оның шәкіртінің музыканы сүюі және өнерді өмірлік серік етуі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Г. Нейгауз. "Фортепианода ойнау өнері туралы" (Об искусстве фортепианной игры).
2. А. Артоболевская. "Первая встреча с музыкой".
3. С. Савшинский. "Пианист и его работа".
4. Б. М. Теплов. "Музыкалық қабілеттер психологиясы".
5. Қазақстан Республикасының музыкалық білім беру бағдарламалары мен әдістемелік нұсқаулықтары.

​Жұмыстың толық нұсқасын жүктеу​​​