Білімділер поралы
загрузка...
загрузка...

Домбыра сыныбында шығармашылық бастаманы тәрбиелеу

Домбыра сыныбында шығармашылық бастаманы тәрбиелеу.

Музыкаға қабілеті бар тұлғаны оқыту және тәрбиелеу – бұл өте күрделі және түрлі бағытты үдеріс. Солардың ішінен екі бағытты ерекше атауға болады:
1. Мұғалімнің оқушыға өз білімін, біліктілігін, музыкалық шығарма бойынша жұмыс пен өнерге деген көзқарасы мен қызығушылығы арқылы бере алу;
2. Мұғалімнің оқушы бойына біткен дарынды анықтау, ашу және әрі қарай дамыту.

Мұғалімнің педагогикалық шеберлігінің деңгейі міне осы екі бағытты біріктіре білген кезде байқалады.
Жеке тәрбиелеу кезінде оқушыға әсер беру түрлері өте көп. Солардың бірі педагогтің оқушыға эмоционалды әсер етуі. Мұғалім өзінің музыкаға деген көзқарасы мен шығарманы оқып - тануы арқылы оқушыға әсер етеді. Егер қандайда бір музыкалық шығарма мұғалімнің өзіне еш әсер етпесе немесе жалықтырып жіберсе, онда оқушы бойында да ол шығарма сондай әсер беруі әбден ықтимал. Эмоционалды әсер сонымен қатар, егер мұғалім өзі ұнататын оқушылармен жан - тәнімен беріліп жұмыс істесе, ал қалғандарымен жайбарақат, міндеті болғандықтан ғана айналысса, ол да өз кезегінде оқушыға әсер етеді. Оқытушының осылайша сабақ беруі, түбінде бойында өнерлері бар оқушылардың белсенділіктерінің жоғалуына әкеп соқтырады. Педагог оқушымен өз эмоцияларымен көбірек бөліскен сайын, бұдан екі тарапта, оқушы да, мұғалім де ұта түсетіндігі дәлелденген жағдай.
Келесі әсер ету түрі – тікелей оқыту үрдісі. Оқушыға білім мен біліктілікті дарыту кезінде оқытушы оқушыға жеке тұлға ретінде терең, сезіміне әсер ететіндей, зердесін дамытатындай оқыту түрін тауып алуы керек.

Психологтар кез келген қабілетті дамытуға болады дейді. Қабілетті дамыту қоршаған ортасына, өмір сүру жағдайына және әсіресе педагог пен мектептің әсеріне байланысты болады. Барлық оқушылардың музыкалық деңгейі бірдей болуы мүмкін емес. Музыкалық деңгейі нашар оқушылармен көп еңбектенуге тура келеді. Балалардың есту есте сақтау қабілетін дамытумен домбыра сабақтарында ғана емес, әрдайым айналысу керек. Бастамашылық ояту үшін қызықтыра білу керек. Егер бала домбырада ойнауға қызықпаса, берілген тапсырмаларды орындағысы келмесе, музыкалық аспапты қолына анасының айғайынан кейін ғана алса, онда мұндай баладан бастамашылық күту үміті үзілген іс деп біліңіз. Мұндай жағдайда мұғалім оқушы өздігінен жұмыс істей алатындай ету үшін педагогикалық үрдістің кез келген бөлігін жан - жақты ойластырып барып өткізуі керек. Мысалға, Оқыту үрдісі кезінде оқушының үй тапсырмасын күнделікті орындауы маңызды рөл атқарады. Тапсырманың нәтижелі орындалуы, берілген үй тапсырмасының түсінікті, бағыт - бағдары айқын болуына байланысты.

Егер оқытушы сабақ кезінде оқушыға түсінікті белгілі нақты тапсырмалар берсе, түсіндіріп қана қоймай, оған жетудің тәсілдерін көрсетсе, үй тапсырмасының бір бөлігін оқушы өздігінен орындап үлгерсе, онда әрине оқушының үй тапсырмасын өздігінен толық орындап келетіндігі сөзсіз. Оқушыны шығарманың берілген белгілі бір бөлігіндегі қиындықтарды ғана емес, кез келген бөлігіндегі қиындықтарын өздігінен орындап шығуға үйрету керек. Бұл дегеніміз күрделі шығармаларды үйренуге талпындыру, жалпы білімін орынды пайдалана алуына көмек көрсету. Өмірінде табысқа апаратын маңызды жағдайдың бірі – ол біліктілікті дер кезінде пайдалана алу.

Оқушының жеке тұлғасын қалыптастыру кезіндегі мінезі, қызығушылығы, көңілі, жадында сақтауы және т. б өздігінен жұмыс істей білу әдетін де дамытуда үлкен рөл атқаратындығы белгілі. Онымен қоймай қазақтың қара домбырасында ойнайтын басқа ұлт өкілі болса ше Оның мінезін, қызығушылығын, көңілін табу үлкен жауапкершілікті талап етеді. Сондай оқушыларымның бірі - Ануарбекова Зарема. Ол домбыра да тек қана ойнап қоймай, ән де шырқап, аудандық, Облыстық іс - шараларға белсене қатысты.
Осындай оқушылардың орындау шеберлігін шыңдауға, көзге көрінбейтін кемшіліктерді түзетуге, сахнада өзін ұстауға үйретуге мұғалім баса назар аударуы қажет.

Өздігінен жұмыс істеуге тәрбиелеу мәселесінің бірі - музыкалық ойлауды дамыту, жеке шығармашылықты ашу. Мұғалім оқушы бойына музыкалық шығарманың мазмұнын дарытатын, өзіндік шығармашылыққа талпындыратын музыка маманы ғана емес, сонымен бірге музыканың тарихын, теориясын, құрылымын да жетік білетін жан - жақты адам болуы тиіс.

Оқушының өздігінен ойлау қабілетін дамыта білу - мұғалімнің жұмыс істеу әдісіне, оқушының бойына шығармашылыққа деген қызығушылықты оятуына тура байланысты. Домбыра сабақтарында мұғалім оқушыны тыңдай білуге, естіген шығармасын орындай білуге, яғни музыкалық аспапта ойнауға үйретеді. Оқушы домбырада жақсы, еркін ойнап үйренгенімен, оның жан дүниесі музыкалық дыбыстардан алшақ болуы да мүмкін. Мұндай жағдай кездесе қалса, оған үлкен бір мәселе ретінде қарау керек. Жай ғана музыкалық шығарманы орындаушы емес, музыка әсеріне беріле шынайы сезіммен орындайтын оқушы тәрбиелеуіміз керек.

Сондықтан баланы жастайынан музыканы дұрыс түсінуге тәрбиелеу - біздің басты мақсатымыз. Адам көбіне балалық шағында ғана қоршаған ортаның әсемдігіне, табиғаттың сұлулығына тамсанып, түрлі қияли ойларға батады. Сондықтан Г. Г. Нейгауз айтқандай: « Мүмкіндігінше ертерек балаға мұңды әуенді – мұңды, көңілді әуенді – көңілді, салтанатты әуенді – салтанатты түрде ойнауға үйрету керек». Кезінде К. Ф. Э. Бах: «Әуенді орындаушы музыканы өзі әбден беріліп, толқып, сезініп орындаса ғана, тыңдаушының жүрегін селт еткізе алады», - деген екен.

Сабақтың табыстылығы, бастамашылдығы оқушының музыкаға деген қызығушылығына байланысты. Ал қызығушылық – ол барлық жетістіктердің кепілі. Егер мұғалім оқушы бойынан әуенге деген күшті қызығушылықты оята білсе, онда оқушы бойында өз еркімен орындаушылық, бастамашылдық, табандылық, яғни музыкашыға тән қасиеттерді де оята алғандығы.

Оқушыларды үлкен табыстарға жеткізу - қажырлы еңбектің жемісі. Бұл жерде ең маңыздысы, мұғалім өз ісіне әбден берілген маман болуы керек, сонда оның тәрбиесі оқушысына жұғатын болады. Оқушының өз бетінен табысқа жетуге ұмтылып тырысуы негізінен психологиялық жағдайына байланысты екені белгілі. Бұл жерде ең маңыздысы, сабақ өтіп жатқан уақытта сыныпта оқушының көңілі ашық болатындай жағдай жасау, оқушыны сырын ішке жасырған тұйықтықтан, түк істеуге қызығушылығы жоқ босаңдықтан арылтып, көңіл күйін көтеру, оған деген мұғалімнің көзқарасы түзу, кеңпейіл екендігін көрсетіп, шығармашыл орта қалыптастыру маңызды. Сабақ кезінде оқушыға көбірек сұрақтар қойып, жауап аларда салыстыру, сараптау, іздестіру әдістерін көбірек қолдануына және өз жұмысының нәтижесін өзі бағалауына мәжбүрлеу керек.
Материал рейтингісі:
  • 0
барлық дауыс бергендер: 0
Басқа жаңалықтарды оқу:
Загрузка...
Ақпарат
Қонақтар,тобындағы қолданушылар пікірін білдіре алмайды.
Бәйге бөлімі
  • Мәтін, мәтіндік блоктарды құру

    Оқушыларды Macromedia Flash бағдарламасында мәтінмен жұмыс жасауды үйрету; Оқушыларды мәтінмен жұмыс жасау туралы білімдерін қалыптастыру
  • Мағжан Жұмабаев «Сүйемін» өлеңі

    Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы жалпы мағлұмат алуға, танып - білуге қызықтыру, «Сүйемін» өлеңінің идеясы мен тақырыбын түсінуге және өлең құрылысын жан - жақты талдай білуге, сын ...
  • Қайталау. 400 - 406 - жаттығулар

    Оқушыларды қазақ халқының дәстүріне деген сүйіспеншілікке, сыйластыққа тәрбиелеу.
  • Қош келдің – әз Наурыз!

    Наурыз қазақтың ұлттық мейрам екенін ашып көрсету; балалардың санасына халқына деген мақтаныш сезім ұялату; мерекеге байланысты ұлағатты сөздердің мағынасына қарай балаларды адамгершілікке, елін, ...
  • Спортпен айналысамыз

    Берілген материалдың мағынасын түсінеді, сөздерді жіктейді, есімдіктерді, демеулік шылауларды атап, мысалдар келтіре алады.
  • Би музыкасы

    Қазақ халқының салт - дәстүріндегі бидің алатын орны, Шара Жиенқұлованың өмірімен және билерімен танысу. Оқушылардың музыка пәніне қызығушылығын дамыту, сүйіспеншілігін ояту арқылы әсемдікке ...
  • «Getting from A to B. Travel and transport» «А - дан Б - ге жету. Саяхат пен көлік

    - саяхат түрлері мен көліктерді сипаттай алады; - көліктің түрлерін ажыратып, олардың атқаратын қызметтерін атап береді.
  • Республиканың 1965 - 1985 жылдардағы қоғамдық - саяси өмірі

    Республиканың 1965 - 1985 жылдардағы қоғамдық - саяси өмірі жеке, жұптық, топтық жұмыс жасай отырып, өздігінен білім алады
Үздік жаңалықтар
Өз пікіріңді білдір
Қанша жалақы аласыз?
25000-35000
35000-45000
45000-55000
55000-75000
75000-100000
100000-250000
Сайтта кім бар
Барлығы: 24
Қолданушылар: 0
Қонақтар: 24
Роботтар: 3
Соңғы пікірлер
  • aiboll
    Жазған: aiboll
  • БГК
    Жазған: БГК
  • Венерок
    Жазған: Венерок
  • guizira1983
    Жазған: guizira1983
  • Кеулимжай
    Жазған: Кеулимжай
  • Арнұр
    Жазған: Арнұр
    Мына жаңалықта: Қимылды ойындар
  • ALTUH79
    Жазған: ALTUH79
  • Aiman Bolatbek
    Жазған: Aiman Bolatbek
  • Гүлнар Жолдасова
  • aiboll
    Жазған: aiboll
Ілмек сөздер
Сайт статистикасы
Яндекс.Метрика